opmerkingen? print deze pagina search
home
09.09.2003 » Periodisering in triatlon: moeder, waarom rusten wij?

Karel Pardaens ? 17-7-2003

Omdat de blaadjes van de bomen ook niet het hele jaar groen zijn

Op het moment dat jullie, du- en triatleten, dit artikeltje onder ogen krijgen, smeden jullie waarschijnlijk reeds plannen voor het triatlonseizoen van 2004. Vijf voor twaalf dus om nog een boompje op te steken over ?periodisering?! (Voor iedereen die niet goed weet wat te verstaan onder dit begrip, kan de zeer volledige en fraaie website van de Vlaamse Gemeenschap ten zeerste aanbevolen worden:
www.wvc.vlaanderen.be/gezondsporten/training/theorie/pieken.htm.)
Misschien is het voor velen onder jullie namelijk niet slecht om eens te overwegen om naast een zomer- ook een winterseizoen in de planning op te nemen. Elke winter weer zie ik immers vele triatleten een verdienstelijke poging doen om hun ware uithoudingsaard te verloochenen, ?teneinde niet te vroeg in vorm te zijn?. Terzelfdertijd trachten ze zich dan maar krampachtig over te leveren aan allerlei spurt- en krachttrainingstoestanden in de hoop daarmee hun zwakke punten bij te schaven. Terwijl in een sport zoals atletiek sinds mensenheugenis 2 periodes per jaar gerespecteerd worden, denkt de doorsnee Belgische triatleet (m/v) dat hij 8 maanden kan opbouwen om zich dan 4 maanden lang onafgebroken te kunnen ?uitleven?. Helaas, de blaadjes van de bomen zijn ook geen ganse zomer even groen! Akkoord, een triatleet is geen plant, maar er zijn nu ??nmaal wetmatigheden in het heelal waaraan zelfs triatleten niet ontsnappen.
Waarom we geen 365 dagen in een jaar kunnen pieken, blijft ook voor de inspanningsfysiologie vooralsnog een mysterie. Binnen het domein van de biomedische wetenschappen is er echter een discipline die zich wel reeds jarenlang ontfermt over de temporele variatie van biologische fenomenen: de chronobiologie. Terwijl ik de voorbije dagen met het schrijven van dit artikeltje reeds in gedachten bezig was, ontving ik in mijn mailbox nog de laatste versie van een vaktijdschrift. Daarin beschreef een Noorse onderzoeksgroep het gedrag van het hormoon testosterone bij 1548 mannen doorheen de maanden van het jaar. De concentratie van het mannelijke geslachtshormoon bleek een kleine piek te vertonen in februari, bereikte de laagste waarde in juni, en een hoogste piek in oktober-november; er was een relatief verschil van om en bij de 30% tussen de hoogste en de laagste hormoonspiegels. De wetenschappers stelden vast dat de laagste concentraties samenvielen met de langste dagen en de hoogste omgevingstemperaturen van het jaar, maar het blijft open voor speculatie of het ene het gevolg is van het andere.
Hoewel we aan deze studie een hele hoop conclusies zouden kunnen gaan vastknopen, was het enkel mijn bedoeling om op basis van dit voorbeeld aan te tonen dat de natuur, inclusief de mens, ?opgaat, bloeit, en verwelkt? en niet het ganse jaar dezelfde is. M.a.w., een zekere periodisering in de sport is dan ook niet uit de lucht gegrepen, en niet m??r dan natuurlijk.


De hangmat van Baouf

Een dubbele periodisering (2 pieken in ??n jaar, vb. 1 in de winter en 1 in de zomer) hoeft het bijschaven van zwakke punten niet uit te sluiten. ?Life is about priorities?, en dus kan het eventueel w?l nodig zijn om de klemtoon slechts op ??n van beide periodes te plaatsen. Hetzelfde gebeurt immers ook in de atletiek: er zijn ?pistiers? en er zijn veldlopers. Veerle Dejaeghere (1500m) pikt ook wel eens crossje mee, en Fatiha Baouf ligt ook geen hele zomer in haar spreekwoordelijke hangmat. Alle ?zomer-atleten? zijn er trouwens ? terecht of onterecht, dat laat ik in het midden ? heilig van overtuigd dat het noodzakelijk is om ?een goeie winter door te maken? in de aanloop naar ?hun? seizoen.
Een triatleet zou er eveneens aan kunnen denken om zich in de winter, die zich in Belgi? toch niet bepaald leent tot rustig rondrijden op de racefiets, toe te leggen op het lopen, zich aan te sluiten bij een atletiekclub, en zich af en toe in een veldloop te laten zien. De loopcapaciteiten zullen er ongetwijfeld niet op achteruitgaan door eens op een andere ondergrond te lopen en/of wat m??r en gevarieerde kilometers te lopen. Een wat meer doorgedreven looptraining sluit niet uit dat er terzelfdertijd op de zwemtechniek gewerkt wordt, of dat zelfs krachttraining voor de beenspieren in het programma opgenomen wordt. Het vereist inderdaad een beetje planning om de verschillende trainingen op elkaar af te stemmen (het strekt niet tot aanbeveling om daags v??r een veldloop een zware powersessie af te werken), maar ik geloof dat de meeste triatleten voldoende ?getraind? zijn in puzzelen met openingsuren en trainingstijdstippen...
Veel van wat je in de winter uitspookt, hangt natuurlijk ook af van je trainingsachtergrond. Triatleten die uit het zwemmen komen, kunnen zich eventueel ?s winters nog een beetje amuseren met zwemwedstrijden. Mountainbiken, en ook winterduatlon, wint ook in toenemende mate aan populariteit.
Als ik jullie trainer was, zou ik zeggen: laat je ook maar eens goed gaan in de winter (op training!). Tot het tegendeel bewezen wordt, is er niks mis mee om je tijdens de winter ook in de ene of de andere competitievorm uit te leven... ALS EN SLECHTS ALS je de discipline kan opbrengen om er op tijd even de riem af te leggen. En daar knelt precies het schoentje. De verleiding is immers groot om in maart, wanneer je mogelijks in bloedvorm verkeert, door te gaan... om dan 1 maand later compleet uitgeblust te zijn! Vermits een dergelijke dubbele periodisering (nog) niet algemeen gangbaar is in het tri- of duatlonmilieu, is er des te meer zelfdiscipline nodig om je eigen planning te respecteren en je in een relatieve rustperiode niet te laten verleiden om meegesleurd te worden op training. Daartegenover staat het grote voordeel van een piek in de winter en ??n in de zomer: begin juli ben je de competitie nog niet beu. Dit laat je tevens toe om een beetje te ?groeien? doorheen het seizoen, hetgeen je wedstrijdhonger nog eens extra ten goede komt. Het is natuurlijk jammer als een BK in de eerste weken van het seizoen valt; in de atletiek, een gevestigde sport met een langere traditie, vallen de belangrijke kampioenschappen steeds in de zelfde periode van het jaar. Laat ons hopen dat de onregelmatige wedstrijdplanning in het tri- en duatloncircuit een kinderziekte is die onze attractieve duursport in de toekomst nog ontgroeit.

Het offici?le WK in mei op Ibiza, het officieuze WK in oktober op Hawaii...

Op topniveau ligt het natuurlijk nog steeds een beetje anders, en zo zal het ook altijd zijn: er wordt minder gedacht in termen van ?winter? en ?zomer?, en het gaat er dikwijls niet om ?goed? te zijn gedurende langere periode. Niettemin is een perfecte timing ook cruciaal voor elite-atleten, maar het komt er slechts op aan een maximale vormpiek te tonen op 1 ? 2 wedstrijden van het jaar, met name op de tijdstippen dat de grote prijzen verdeeld worden. Een prof die half september de ? overigens ook steeds prachtig georganiseerde ? recreatlon van Mechelen met een kwartier voorsprong wint, koopt er niks mee als hij een maand later in Hawaii conditioneel reeds op de weg terug is. De geschiedenisboeken zijn nu ??nmaal slechts in grote kampioenschappen ge?nteresseerd. Als onze Rutger (Beke) zowel in Ibiza als in het land van de wuivende palmbomen uit zijn strafste truukendoos wil toveren, dan gedraagt hij zich ernaar bij de rest van de jaarlijkse circusevenementen.

De uren v??r 12 uur tellen dubbel (?)

Het zou kunnen dat ik in herhaling val, maar uiteindelijk is het dus met training en je jaarplanning zoals met de rest van het leven: je moet weten wat je wil. En ieder diertje zijn pleziertje: ieder zijn behagen, de ene in het vissen, de andere in het jagen. Wat je wil, dat maakt niet uit, zolang je maar niet ?lles wil. Iedereen moet keuzes maken, en kiezen da?s steeds een stukje verliezen. Rutger kiest voor Ibiza en Hawaii, en niet voor de rest van het seizoen. De gelukzak, hoor ik je al zeggen, ook al zit hij dan niet op zijn maximale piek, dan nog kan hij winnen in Leuven en in Brasschaat! Inderdaad, is mijn antwoord, en vraag hem dan zelf maar eens wat hij al 8 jaar doet en laat voor de sport...
Periodiseren kadert ook in het universele principe dat er een zekere verhouding tussen ?rust? en ?inspanning? moet bestaan, dat zowel geldt op macro- (over het jaar) als op micro-niveau (over een tijdsbestek van dagen). Neem het aan van ??n van de grootste trainingsbeesten uit het hedendaagse Belgische triatlon: wie hard traint maar onvoldoende (kan) rust(en), die gaat vroeg of laat wel eens op zijn bek!
Op welk moment je traint en op welk tijdstip je rust, is waarschijnlijk slechts van secundair belang. Is ons waak- en slaapritme van nature afgestemd op de zon en het daglicht, dan kunnen we onze biologische klok toch zeker een beetje bijregelen. ?Een echte triatleet kent geen uren? is overigens een veelgehoorde uitspraak in het milieu: er wordt op de meest onmogelijke tijdstippen getraind, vaak omdat het niet anders kan o.w.v. openingsuren, werk- en/of familiale verplichtingen. We moeten zeker en vast de nodige vraagtekens plaatsen bij de uitspraak dat ?de uren slaap v??r twaalf uur dubbel tellen? als we zien dat het de gewoonte is van de elite en/of tijdens intensieve trainingsperiodes (vb. stage) om frequente middagdutjes in te lassen...
De boodschap is duidelijk: zorg ervoor (1) dat je (meer dan) voldoende rust (overdaad schaadt niet voor sport-minded volk zoals jullie!), ?n (2) dat je de nodige inspanningen kan leveren op het moment van de waarheid. Er zijn ook studenten die liever ?s nachts blokken en overdag de gordijnen toetrekken. Daar kan niemand een bezwaar tegen hebben... als ze er ook maar kunnen staan als het examen om 8u30 in de ochtend valt!

Met dank aan Reinout Van Schuylenbergh en mijn vader voor de feedback!

 

Bookmark and Share

 

naar boven


e-visible {new media solutions}